Situatieschets
Op een doordeweekse middag werd een man aangehouden in een winkel wegens het stelen van enkele dvd’s. Wat aanvankelijk leek op een klein vergrijp, bleek al snel ingewikkelder. Tijdens zijn aanhouding vertoonde de man emotioneel en labiel gedrag. Hij huilde, sprak verward en liet zien dat het psychisch niet goed met hem ging.
Eerste beoordeling en acties
Bij aankomst in het cellencomplex werd direct besloten hem te laten beoordelen door een forensisch verpleegkundige. Normaal verloopt dit via de crisisdienst en de wachtcommandant, maar vanwege de ernst van de situatie werd gekozen voor een snellere aanpak.
De verpleegkundige raadpleegde het elektronisch patiëntendossier (EPD) om te controleren of de man bekend was binnen de geestelijke gezondheidszorg. Dit is alleen toegestaan bij acute, ernstige zorgwekkende situaties, wat hier het geval was.
Daarnaast werd contact opgenomen met zijn huisarts om meer te weten te komen over zijn medische voorgeschiedenis en medicatiegebruik. Ook was er overleg met de politie over de vervolging en de achtergrond van de man, zoals mogelijke eerdere strafbare feiten of simulerend gedrag.
Gesprek en inschatting
Tijdens een uitgebreid gesprek gaf de man aan dat het al langere tijd niet goed met hem ging. De aanhouding werkte als een wake-up call. Hij stond open voor hulp en wilde zijn leven veranderen.
Besluit en vervolg
Op basis van de bevindingen kreeg de man een bekeuring voor de diefstal, maar werd hij niet strafrechtelijk vervolgd. In plaats daarvan startte een hulpverleningstraject met een warme overdracht naar de geestelijke gezondheidszorg. Zo kreeg hij snel begeleiding en ondersteuning. Hij mocht het cellencomplex verlaten, maar niet zonder duidelijke opvolging.
Samenwerking tussen partijen
Deze casus laat zien hoe belangrijk goede samenwerking is tussen politie, forensische zorg en hulpverlening. Door oog te hebben voor de mens achter het strafbare feit en snel te schakelen bij psychische problematiek, kon erger worden voorkomen.
Uitleg over het afstemmen van hulp door de forensisch verpleegkundige
- Wie zijn betrokken?
Politieagenten handelen alleen in overleg met de wachtcommandant (OPCO) en recherche. De recherche overlegt met het Openbaar Ministerie (OM) over vervolging. - Procedure bij psychische problemen
Bij verdenking van ernstig lichamelijk letsel kan de OPCO een ambulance laten komen. Zonder lichamelijke problemen hoort de recherche de man kort en overlegt telefonisch met de afdeling ZSM (Zo spoedig mogelijk van het OM). Daarna kan de man beoordeeld worden door de GGZ Crisisdienst. - Toegang tot medische gegevens
Alleen de politiearts en forensisch verpleegkundige mogen, bij acute noodsituaties, het EPD inzien. Dit gebeurt bij voorkeur met toestemming van de betrokkene, maar in crisissituaties mag dit zonder toestemming. Ook overleg met de huisarts is mogelijk om een compleet beeld te krijgen. - Hulpverlening in plaats van strafrecht
Als iemand openstaat voor hulpverlening, kan besloten worden geen strafrechtelijke vervolging te starten. In dit geval kreeg de man wel een boete en een winkelverbod.
Samenwerking en afstemming
Snel informatie uitwisselen tussen politie en hulpverlening is cruciaal om passend te kunnen handelen, vooral als iemand zelf niet goed kan communiceren.
Advies voor professionals
- Herken psychische nood
Train medewerkers in het signaleren van verward of labiel gedrag. - Strafrecht gaat voor zorg
Pas na juridisch vrijgeven kan beoordeling door GGZ plaatsvinden. - Weeg zorg & strafrecht af in overleg met OM
Bij levensbedreigende situaties moet wel direct een ambulance ingezet worden. De persoon blijft dan wel onder strafrecht, zelfs als deze naar een ziekenhuis vervoerd moet worden. - Schakel snel zorg in
Neem contact op met de Crisisdienst voor overleg of advies bij signalen van psychische crisis.
Gebruik medische gegevens zorgvuldig
Politie heeft geen standaard toegang tot het EPD; raadpleeg dit alleen bij acuut gevaar en via juiste zorgprofessionals. - Werk samen met GGZ en huisarts
Draag observaties en bevindingen snel over voor een passende zorgaanpak. - Weeg zorg en strafrecht af
Bespreek met het OM of zorginterventie beter is dan vervolging. - Zorg voor warme overdracht
Laat mensen niet los na vrijlating, maar verbind ze aan hulpverleners zoals huisarts of behandelaar. - Leer van casussen
Gebruik praktijkvoorbeelden voor training en verbetering van werkwijzen.
Deze casus is gebaseerd op daadwerkelijke gebeurtenissen, maar is in verband met de privacy van betrokkenen geanonimiseerd en op onderdelen aangepast.