Situatie
Een alleenstaande vrouw van begin 70 belt de politie met de melding dat ze in haar woning wordt bestraald en daardoor geen televisie heeft. De wijkagent, bijna met pensioen, gaat met de SPV op huisbezoek. Hij vindt dit soort meldingen lastig en noemt mevrouw in eerste instantie “van het lotje getikt”. Zijn afstandelijke houding blijkt echter onverwacht goed aan te sluiten bij haar.
Ze vertelt dat ze leeft met achterdochtige gedachten, mogelijk een paranoïde psychose, en haar leven daarop heeft ingericht. Ze eet biologische seizoensproducten, zwemt dagelijks in de natuur en doet boodschappen volgens een vast patroon bij kleine winkels verspreid door Zuid-Holland, om de ‘supermarktmaffia’ te vermijden.
Hoewel ze diabetes heeft, gebruikt ze door haar actieve leefstijl geen medicatie. Ze gaat nooit naar een huisarts en noemt zichzelf zorgmijder. Ondanks haar overtuigingen en eigenzinnige leefwijze lijkt ze weinig tot geen lijdensdruk te ervaren en heeft ze haar manier van leven geaccepteerd.
Het probleem
Mevrouw vertelt dat ze de politie heeft gebeld vanwege problemen met haar nieuwe televisie. Ze kijkt graag sport en wilde voor de WK, Tour de France en Olympische Spelen een groot toestel aanschaffen. Na installatie kreeg ze alleen een sneeuwbeeld. Volgens haar komt dat door bestraling van buitenaf.
De winkelier luisterde naar haar verhaal, maar vertrok zonder de tv te controleren. Mevrouw voelde zich daardoor teleurgesteld en niet serieus genomen.
De wijkagent wil het gesprek kort houden en twijfelt aan haar geestelijke gesteldheid. De SPV blijft echter rustig in gesprek. Hij vraagt haar te laten zien waar de straling binnenkomt en waar ze er het meest last van heeft. Door serieus te blijven vragen, wint hij vertrouwen en schept ruimte voor vervolgcontact.
Mevrouw wijst nauwkeurig de plekken aan waar zij wel en geen last heeft van straling. Haar stoel en de tv staan toevallig op de ‘veilige’ plek. De SPV vraagt de wijkagent de kabels te controleren en de tv-provider te bellen. Daar blijkt het tv-signaal per vergissing te zijn geblokkeerd, ondanks dat mevrouw keurig betaalde.
De wijkagent blijft aan de lijn tot het signaal is hersteld en toont oprechte betrokkenheid. Samen zetten ze de tv aan, waarop mevrouw opgelucht reageert. De wijkagent grapt dat de ‘supermarktmaffia’ geen macht heeft over de politie en laat zijn kaartje achter voor toekomstig contact.
Contact met familie
De volgende dag belt de oudere broer van mevrouw, een gepensioneerd kinderarts uit Arnhem. Hij is contactpersoon namens de familie en vreest dat zijn zus in een zorgkader of kliniek wordt geplaatst. Vroeger is zij met de diagnose schizofrenie opgenomen, wat traumatisch was. Sindsdien weigert zij elke vorm van zorg.
De SPV legt uit dat de diagnose destijds gebruikelijk was, maar dat haar huidige functioneren en zelfredzaamheid meer passen bij een vermoeden van een autismespectrumstoornis. Behandeling is niet haalbaar en verstoring van haar ritme is onwenselijk. De situatie is bijzonder, maar stabiel en moet worden gerespecteerd, ook met het gezondheidsrisico dat mevrouw zelf accepteert.
De broer onderhoudt elke twee dagen contact met zijn zus. Afgesproken is dat hij de politie of SPV belt bij veranderingen. Er wordt een mutatie opgesteld met adres en contactgegevens. En jaarlijks rond kerst is er telefonisch overleg tussen de SPV en de broer.
Conclusie en vervolg
In het nagesprek met de SPV herzag de wijkagent zijn eerste indruk. Hij besefte dat hij mevrouw te snel had weggezet als “van lotje getikt”, terwijl het probleem gewoon het tv-signaal was. Hij belde zelfs de winkel om duidelijk te maken dat zij hun verantwoordelijkheid moeten nemen bij installatie.
De wijkagent was onder de indruk van het bijzondere maar ook normale leven van mevrouw, met haar liefde voor sportevenementen. Hij begreep dat zorg weinig zou toevoegen en mogelijk zelfs schade zou doen.
Mevrouw leefde nog jaren op haar eigen manier. Het jaarlijkse contact tussen haar broer en de SPV werd een waardevol ritueel. Uiteindelijk werd zij, na een melding van haar broer, overleden in bed gevonden, een natuurlijke dood. Haar broer, inmiddels hoogbejaard, sprak zijn dank uit voor de steun en betrouwbaarheid van politie en SPV in de laatste jaren.
Advies voor de hulpverlener
- Neem elke melding serieus, ook als het verhaal vreemd of ongeloofwaardig klinkt. Achter de melding kan een reëel probleem schuilgaan.
- Houd een neutrale, rustige houding; dit kan meer aansluiten bij de belevingswereld van de cliënt dan goedbedoelde correcties of oordelen.
- Zoek altijd samenwerking met partners (bijv. SPV, woningcorporatie, familie) om escalatie te voorkomen en passende oplossingen te vinden.
- Wees alert op signalen van psychische problematiek en probeer het vertrouwen te winnen door in gesprek te blijven.
- Respecteer de eigen leefwijze van de cliënt, zolang deze stabiel is en geen direct gevaar oplevert en biedt vooral steun bij praktische zaken.