De situatie
Na een melding van buren gaan een hoofdagent en een sociaal psychiatrisch verpleegkundige (SPV) langs bij een alleenstaande vrouw van begin zestig. Zij is bekend bij politie en GGZ met een ernstige psychische aandoening.
De situatie is zorgelijk: ze weigert behandeling en laat niemand binnen. Gezien de kans op escalatie is nauwe samenwerking tussen politie en SPV noodzakelijk. Door haar leeftijd kan de autoriteit van de politie helpen, waar de SPV op kan aansluiten. Toch is deze samenwerking helaas eerder uitzondering dan regel.
Vooraf geeft de hoofdagent twee aspiranten instructie. Hij benadrukt het belang van goed signaleren van psychische problemen achter verward of agressief gedrag.
Achtergrond en gedrag
De vrouw is in het verleden vaker opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis. Een van de incidenten was dat zij naakt met een houten kruis over een drukke weg liep, ter promotie van een geloof.
Nu doet ze direct open en laat het duo binnen. Ze loopt op blote voeten, terwijl het in huis ijskoud is. Overal staan lege verhuisdozen die zelfs de ramen blokkeren.
Ze praat gejaagd, springt van onderwerp naar onderwerp en vertelt over een verhuizing naar een violist met wie ze zegt te gaan samenwonen. De man weet daar echter niets van. Toch heeft ze haar huur al opgezegd en wil binnenkort met haar spullen voor zijn deur staan.
De vrouw oogt kwetsbaar en roept mededogen op. Tegelijk vertoont ze duidelijke tekenen van psychose: achterdocht, manische ontremming en een verstoorde realiteit, met het risico op dakloosheid en opdringen bij een nietsvermoedende, getrouwde man.
Voorbereiding Observatie en risico-inschatting
De SPV en hoofdagent constateren dat vrijwillige zorg of medicatie niet haalbaar is. Bijzonder genoeg lukt het hen wel om mevrouw thuis te spreken, iets wat eerdere hulpverleners niet voor elkaar kregen. Vanwege de risico’s op verwaarlozing, woningverlies en escalatie wordt een Zorgmachtiging (ZM) aangevraagd. De huisarts bevestigt de eerdere GGZ-zorg, deelt de zorgen en ondersteunt dit besluit.
Acties van politie en zorg
De hoofdagent verwerkt de informatie in het politiesysteem, informeert de wijkagent en geeft de buren het advies om bij overlast direct te bellen, zo nodig via 112. Ook de gemeente wordt ingelicht vanwege eerdere meldingen. Zo ontstaat meer draagvlak in de buurt.
De SPV opent een dossier bij de Crisisdienst en neemt de meldingen van de politie daarin op. Er wordt een vooraanmelding gedaan met het verzoek mevrouw te beoordelen voor een Crisismaatregel (CM) zodra zij weer in beeld komt. Omdat een Zorgmachtiging (ZM) 6 tot 8 weken kan duren, kan bij een incident tussentijds een CM worden aangevraagd. Wordt die afgegeven, dan kan mevrouw direct worden opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis. Dit is de snelste route naar opname, maar voor de betrokkene zeer ingrijpend.
Vervolgmelding en crisismaatregel
Binnen enkele dagen volgt opnieuw een melding van overlast. Bij een huisbezoek met SPV, politie en crisisdienst wordt een Crisismaatregel (CM) afgegeven en mevrouw opgenomen. Familie en huisarts worden geïnformeerd. De wijkagent bedankt samen met de familie de buren voor hun begrip en de melding, die direct leidde tot hulp. Buren spelen vaak een cruciale rol; zij zien en ervaren het meest, en uitleg en begrip zijn daarbij essentieel.
Tijdens de opname komt mevrouw tot rust. Medicatie slaat aan, het contact met haar dochter herstelt en ze staat open voor ambulante behandeling. De huuropzegging is teruggedraaid en haar woning opnieuw ingericht. Haar thuiskomst vierde ze samen met de buren.
Samenwerking tussen zorg en politie
Deze casus laat zien hoe belangrijk samenwerking en goede informatieuitwisseling zijn bij het veilig benaderen van mensen in crisis. Door oog te hebben voor onderliggende psychische problemen kan escalatie worden voorkomen en passende zorg worden ingezet.
Evaluatie en leren van ander casuïstiek
De hoofdagent bespreekt met de aspiranten een eerdere casus. Een grote man, bekend als hooligan, kwam verward het bureau binnen. Dankzij informatie van de wijkagent, hij was net vader geworden en worstelde daarmee, werd de SPV ingeschakeld. Het bleek om een ernstige paniekaanval te gaan. In plaats van fysiek ingrijpen werd een ambulance gebeld; de man kreeg direct behandeling en vervolgzorg via de huisarts.
Zonder de kennis van de wijkagent had dit kunnen escaleren. Door de juiste aanpak werd de hooligan gezien als vader, en ontstond er juist een goede band met de wijkagent.
Advies voor professionals
- Bereid je goed voor: Raadpleeg vooraf systemen om eerdere meldingen of incidenten te kennen.
- Betrek netwerkpartners: Overleg met GGZ, huisarts, wijkagent of wijkteam bij signalen van psychische problemen, verslaving of zorgmijding.
- Stem tijdig af: Samenwerking tussen zorg en politie vergroot veiligheid én de kans op passende hulp.